Wie is God?
Wie is God eigenlijk?
Een oude man ergens boven de wolken? Een hogere macht die de wereld ooit heeft gemaakt? Iemand die kijkt of jij je wel aan Zijn regels houdt?
Volgens het Orthodoxe geloof is God geen van deze dingen.
God is de oorsprong en bron van alles wat bestaat. Hij is niet geschapen, heeft geen begin en zal nooit ophouden te bestaan.
Toen Mozes aan God vroeg naar Zijn Naam, antwoordde God:
“IK BEN DIE IK BEN.”
(Exodus 3:14)
Alles wat bestaat, het heelal, de aarde, ieder levend wezen en ook wijzelf, bestaat omdat God het bestaan heeft gegeven.
Maar het christelijke geloof zegt iets nog veel indrukwekkenders:
de God die alles heeft geschapen, wil door jou gekend worden.
Niet alleen als een idee waarin je gelooft, maar als Degene met wie je in gemeenschap kunt leven.
Eén God – Vader, Zoon en Heilige Geest
Orthodoxe christenen geloven in één God.
Deze ene God heeft Zich aan ons bekendgemaakt als Vader, Zoon en Heilige Geest.
De Vader is God.
De Zoon is God.
De Heilige Geest is God.
Maar de Vader is niet de Zoon, de Zoon is niet de Heilige Geest en de Heilige Geest is niet de Vader.
Het zijn dus niet drie goden. Ook is het niet één Persoon die soms Vader, soms Zoon en soms Heilige Geest speelt.
Er is één God in drie goddelijke Personen: de Heilige Drie-eenheid.
Dit is een mysterie. Met mysterie bedoelen we niet dat het onlogisch is of dat we er niets over kunnen weten. We bedoelen dat de werkelijkheid van God groter is dan wat ons verstand volledig kan bevatten.
Wij kunnen God kennen omdat Hij Zichzelf aan ons bekendmaakt.
En nergens zien we duidelijker wie God is dan in Jezus Christus.
Wil je weten wie God is? Kijk naar Christus.
Voor de Orthodoxe Kerk is Jezus niet alleen een profeet, morele leraar of bijzonder heilig mens.
Hij is de eeuwige Zoon van God die werkelijk mens is geworden.
Zoals we in het Evangelie van Johannes lezen:
“En het Woord is vlees geworden en heeft onder ons gewoond.”
(Johannes 1:14)
Christus werd geboren uit de heilige Maagd Maria. Daarom noemt de Kerk haar Theotokos — Moeder van God.
Die titel zegt uiteindelijk vooral iets over Christus: Degene die zij ter wereld bracht is niet slechts een mens met wie God later een bijzondere relatie kreeg. Jezus Christus is vanaf Zijn menswording één Persoon: werkelijk God én werkelijk mens.
En juist in Christus zien we wat Gods liefde betekent.
Hij zoekt mensen op die anderen afwijzen. Hij raakt zieken aan. Hij vergeeft zondaars. Hij eet met mensen met een slechte reputatie. Hij leert ons zelfs onze vijanden lief te hebben.
Uiteindelijk gaat Hij vrijwillig het Kruis tegemoet.
God kijkt dus niet van een veilige afstand naar het lijden van de mens.
In Christus komt Hij onze gebroken wereld binnen.
Hij neemt zelfs de dood op Zich.
En door Zijn opstanding overwint Hij de dood.
Daarom is het Kruis voor een Orthodox christen niet alleen een herinnering aan lijden. Het is ook het teken van Gods zelfgevende liefde en Zijn overwinning.
Waarom heeft God mij gemaakt?
Misschien is dit uiteindelijk een van de belangrijkste vragen die je kunt stellen:
Waarom besta ik eigenlijk?
Volgens het Orthodoxe geloof heeft God jou niet geschapen omdat Hij eenzaam was of iets nodig had.
God heeft niets nodig.
Hij heeft jou uit liefde geschapen.
In Genesis staat dat de mens geschapen is naar het beeld en de gelijkenis van God.
Dat betekent dat je leven uiteindelijk een doel heeft dat veel groter is dan goede cijfers halen, een carrière krijgen, geld verdienen, populair zijn of zoveel mogelijk leuke ervaringen verzamelen.
Die dingen kunnen een plaats in je leven hebben.
Maar geen daarvan is het uiteindelijke doel waarvoor je bestaat.
Je bent geschapen om God te kennen, Hem lief te hebben en in gemeenschap met Hem te leven.
Meer dan alleen een ‘goed mens’ worden
Soms wordt het christendom ongeveer zo voorgesteld:
Geloof in God, wees een goed mens, houd je aan de regels en dan mag je later naar de hemel.
Dat is veel te oppervlakkig.
Het doel van het Orthodoxe christelijke leven is theosis, dat is vergoddelijking.
Dat klinkt misschien vreemd.
Het betekent niet dat wij God worden zoals de Vader, de Zoon en de Heilige Geest God zijn. De Schepper blijft de Schepper en wij blijven geschapen mensen.
Theosis betekent dat wij door Gods genade mogen delen in Zijn goddelijke leven.
Denk bijvoorbeeld aan ijzer dat in vuur wordt gelegd. Het ijzer blijft ijzer, maar wordt door het vuur heet en gaat gloeien. Het neemt eigenschappen van het vuur aan zonder zelf vuur van nature te worden.
Zo wil God ook de mens veranderen.
Niet zodat jij ophoudt jezelf te zijn, maar juist zodat je steeds meer wordt wie je werkelijk geschapen bent om te zijn.
Steeds meer leren liefhebben.
Steeds meer vrij worden van egoïsme, haat, trots en andere dingen die je gevangenhouden.
Steeds meer op Christus gaan lijken.
Dat is geen prestatie waarmee wij Gods liefde verdienen.
Het is Gods genade die in ons werkt, terwijl wij vrij met Hem leren samenwerken.
Waarom geeft God dan geboden?
Als God van ons houdt, waarom vertelt Hij ons dan wat goed en verkeerd is?
Waarom zijn er geboden?
Waarom vasten?
Waarom seksuele grenzen?
Waarom vergeven wanneer iemand jou pijn heeft gedaan?
Waarom zou je niet gewoon leven zoals jij zelf wilt?
Omdat vrijheid volgens het christelijke geloof iets anders betekent dan:
“Ik kan doen waar ik zin in heb.”
Je kunt vrij zijn om iets te kiezen en tegelijkertijd door die keuze steeds minder vrij worden.
Iemand kan bijvoorbeeld zelf kiezen om voortdurend bevestiging te zoeken op sociale media, maar uiteindelijk niet meer zonder die aandacht kunnen.
Iemand kan zelf kiezen om zijn woede te blijven voeden, maar uiteindelijk door die woede beheerst worden.
Hetzelfde kan gebeuren met lust, trots, geld, jaloezie, alcohol, roddel, pornografie, status of de behoefte om door iedereen geaccepteerd te worden.
De Kerk noemt de geestelijke krachten die ons kunnen gaan beheersen vaak hartstochten.
Gods geboden zijn daarom niet willekeurige regels waarmee Hij controleert of jij wel gehoorzaam genoeg bent.
Ze laten ons zien hoe de mens geschapen is om werkelijk vrij te leven en lief te hebben.
Wat is zonde dan?
Zonde betekent meer dan simpelweg:
“Je hebt een regel overtreden.”
Zonde beschadigt onze relatie met God, met andere mensen en uiteindelijk ook met onszelf.
Het Griekse woord hamartia, dat in het Nieuwe Testament voor zonde wordt gebruikt, draagt de betekenis van het doel missen.
Wij zijn geschapen voor gemeenschap met God en voor liefde.
Wanneer wij bewust kiezen voor haat, egoïsme, bedrog, lust, trots of andere zonden, bewegen wij juist weg van dat doel.
Zonde is daarom niet alleen een juridisch probleem.
Het is ook een geestelijke ziekte waarvan Christus ons wil genezen.
Hoe helpt de Kerk daarbij?
Daarom is de Kerk niet alleen een gebouw waar je op zondag naartoe gaat.
De Kerk is het Lichaam van Christus en een plaats van ontmoeting, genezing en verandering.
Bij de Doop worden wij met Christus verbonden en delen wij in Zijn dood en opstanding.
Bij de Myronzalving ontvangen wij de gave van de Heilige Geest.
In de Biecht hoeven we niet te doen alsof we perfect zijn. We erkennen onze zonden, keren ons opnieuw naar God en ontvangen vergeving.
En in het hart van het Orthodoxe leven staat de Heilige Eucharistie.
Christus geeft ons niet alleen informatie over Zichzelf.
Hij geeft Zichzelf aan ons:
“Dit is Mijn Lichaam… Dit is Mijn Bloed.”
Daarom zijn gebed, vasten, Biecht, Liturgie en Communie geen punten die je verzamelt om een betere christen te lijken.
Het zijn onderdelen van een leven waarin wij ons steeds opnieuw voor Gods genade openen.
Wat verlangt God van mij?
Toen aan Christus werd gevraagd wat het grootste gebod was, antwoordde Hij dat wij God moeten liefhebben met heel ons hart, heel onze ziel en heel ons verstand, en onze naaste als onszelf.
Dat klinkt eenvoudig.
Maar echte liefde is vaak helemaal niet gemakkelijk.
God liefhebben betekent niet alleen dat je af en toe een bepaald gevoel tijdens het gebed hebt.
En je naaste liefhebben betekent niet alleen aardig zijn tegen mensen die aardig tegen jou zijn.
Christus roept ons zelfs op onze vijanden lief te hebben.
Christelijke liefde kan daarom betekenen:
de waarheid spreken wanneer liegen gemakkelijker is;
iemand vergeven terwijl je nog boos bent;
niet meedoen wanneer je vrienden iets doen waarvan je weet dat het verkeerd is;
iemand verdedigen die wordt buitengesloten;
je fouten erkennen zonder excuses te verzinnen;
niet alles doen wat je verlangens je ingeven;
iets goeds doen terwijl niemand het ziet;
en soms je eigen wil opzijzetten voor een ander.
God verlangt dus niet simpelweg dat je “braaf” bent.
Hij wil jouw hart.
Maar als God mijn hart wil, ben ik dan wel vrij?
Ja.
Sterker nog: zonder vrijheid kan er geen echte liefde bestaan.
Je kunt iemand dwingen om bepaalde woorden uit te spreken, maar je kunt iemand niet dwingen werkelijk van je te houden.
Daarom behandelt God ons niet als robots.
Wij kunnen ja tegen Hem zeggen.
Maar wij kunnen ook nee zeggen.
God neemt onze vrijheid serieus.
Het christelijke leven is daarom geen gedwongen gehoorzaamheid, maar een steeds vrijer antwoord op Gods liefde.
Wat als ik steeds opnieuw dezelfde fout maak?
Dan ontdek je iets wat iedere christen uiteindelijk ontdekt:
je kunt jezelf niet redden door gewoon harder je best te doen.
Het christelijke leven betekent niet dat je na je Doop of Biecht ineens perfect bent.
Je zult vallen.
Misschien val je honderd keer op precies hetzelfde punt.
Maar het belangrijkste is wat je daarna doet.
Christus vertelt het verhaal van de verloren zoon. Die zoon keerde zijn vader de rug toe, verspilde wat hij gekregen had en kwam uiteindelijk met lege handen terug.
Zijn vader vernederde hem niet.
Hij rende hem tegemoet en omhelsde hem.
Zo leert Christus ons iets over bekering.
Het Griekse woord daarvoor is metanoia: een verandering van denken, hart en richting.
Bekering betekent dus niet alleen:
“Ik voel me schuldig.”
Het betekent:
“Ik keer mij opnieuw naar God.”
Daarom is een van de belangrijkste lessen van het geestelijke leven:
wanneer je valt, sta weer op.
En wat als ik twijfel?
Twijfel en vragen betekenen niet automatisch dat je God hebt afgewezen.
Wanneer je ouder wordt, is het normaal dat je vragen anders worden.
Bestaat God werkelijk?
Waarom is er zoveel lijden?
Waarom zou het christendom waar zijn?
Waarom zou ik Orthodox blijven wanneer mijn vrienden nergens in geloven?
Waarom voel ik soms helemaal niets wanneer ik bid?
Je hoeft zulke vragen niet voor God te verbergen.
Het Orthodoxe geloof vraagt niet van je om te doen alsof je geen vragen hebt.
Breng ze juist mee.
Bid erover. Lees. Stel vragen aan je ouders, peetouders, priester of iemand die je vertrouwt en die het geloof kent.
In het Evangelie roept een vader zelfs tot Christus:
“Ik geloof, Heer! Kom mijn ongeloof te hulp.”
(Marcus 9:24)
Dat is misschien wel een van de eerlijkste gebeden die iemand kan bidden.
Hoe leer ik God dan werkelijk kennen?
Je leert God niet alleen kennen door over Hem te lezen.
Net zoals je iemand niet werkelijk leert kennen door alleen informatie over die persoon te verzamelen.
Het Orthodoxe geloof is iets wat je leeft.
Bid, ook wanneer je weinig voelt.
Lees het Evangelie.
Ga naar de Goddelijke Liturgie.
Ontvang, met voorbereiding en begeleiding, de Heilige Communie.
Biecht.
Leer vergeven.
Vast.
Doe iets goeds zonder dat iemand ervan hoeft te weten.
En probeer iedere dag opnieuw Christus te volgen.
Niet omdat God anders ophoudt van je te houden.
Maar omdat een relatie alleen kan groeien wanneer wij eraan deelnemen.
Denk er eens over na
Je hoeft op deze vragen niet meteen een perfect antwoord te hebben:
1. Als iemand jou vraagt: “Wie is God?”, wat zou jij antwoorden?
2. Wat zegt het leven van Jezus volgens jou over wie God is?
3. Wat is het verschil tussen echte vrijheid en gewoon alles doen waar je zin in hebt?
4. Zijn er dingen waarvan mensen denken dat ze hen vrij maken, terwijl ze hen juist kunnen gaan beheersen?
5. Waarom denk je dat de Kerk zonde soms vergelijkt met ziekte en Christus met een geneesheer?
6. Wat betekent theosis? En waarom is dat iets anders dan simpelweg proberen een “goed mens” te zijn?
7. Welke vraag over God of het geloof vind jij zelf het moeilijkst?
Een gebed
Heer Jezus Christus, Zoon van God,
help mij U werkelijk te leren kennen.
Geef mij geloof wanneer ik twijfel,
kracht wanneer ik val
en nederigheid wanneer ik fouten maak.
Bevrijd mij van alles wat mijn hart van U verwijdert
en leer mij andere mensen lief te hebben zoals U ons liefhebt.
Geef mij de moed om de waarheid te zoeken,
ook wanneer die moeilijk is,
en leid mij door Uw Heilige Geest.
Verander mijn hart door Uw genade
en help mij steeds meer te worden
wie U mij geschapen hebt om te zijn.
Amen.
Onthoud vooral dit
Je bent niet geschapen om alleen maar regels te volgen.
Je bent niet geschapen om alleen maar succesvol, populair of gelukkig te worden.
En het doel van het christelijke leven is niet alleen om later “naar de hemel te mogen.”
Je bent uit liefde door God geschapen om Hem te kennen, Hem lief te hebben en in gemeenschap met Hem te leven.
Christus roept je niet alleen op om in Hem te geloven.
Hij roept je op om Hem te volgen.
En door de Heilige Geest en Gods genade wil Hij je steeds meer veranderen naar Zijn gelijkenis.
Dat is theosis.
Dat is uiteindelijk het doel van het Orthodoxe christelijke leven:
gemeenschap met God, nu en in eeuwigheid.
Reactie plaatsen
Reacties