"Zoals een vogel zijn vlucht niet kan maken zonder twee vleugels, zo is ook de orthodoxe christen afhankelijk van gebed en vasten. Zonder deze twee vleugels kan men geen spiritueel leven ontwikkelen."

 

"Klein de maag, stil de tong; houd de geest helder, het hart zuiver, zachtmoedig en nederig. Dit is de essentie van het vasten!"

 

Waarachtig vasten betekent het afzweren van het kwaad, het beheersen van je woorden, het onderdrukken van haat, en jezelf onthouden van wellust, leugens en het breken van je beloftes.

 

(Orthodoxe gezegden)

 

 

Het doel van vasten en waarom we vasten

Er is geen eenduidig antwoord op de vraag waarom we vasten, maar we zullen ons best doen om dit zo helder mogelijk te verwoorden. Een reden is dat we het voorbeeld volgen van Jezus Christus en de apostelen.

 

In het Oude Testament zien we dat vele profeten, lang vóór het christendom, al aan vasten deden. Denk aan Mozes, David en Daniël, om er enkele te noemen. Zij hadden gevast om uiteenlopende redenen, zoals berouw, verdriet, aanbidding, offers en andere spirituele beweegredenen. Hoewel hun manieren van vasten verschilden, deden ze dit altijd met God in hun gedachten en harten.

 

Wij vasten voor spirituele groei, discipline, onthechting van het wereldse leven en om dichter bij God te komen. Laten we niet vergeten dat het eerste gebod dat aan Adam en Eva werd gegeven, een vorm van vasten inhield: het zich onthouden van iets dat zij verlangden. Ze mochten alles in de Hof van Eden eten, behalve van de Boom van de Kennis van Goed en Kwaad. Toen zij dit "vasten" overtraden, waren zij ongehoorzaam aan Gods gebod, wat leidde tot de komst van de zonde en de onderwerping van de mensheid aan de dood. Net zoals de slang Adam en Eva verleidde, zullen de duivel en zijn demonen alles doen om ons te af te leiden van ons vasten.

 

De twee vormen van vasten

We beoefenen twee soorten vasten, die we tijdens vastenperiodes vaak combineren:

1. Fysiek vasten, wat betekent dat we voor een bepaalde tijd bepaalde voedingsmiddelen en dranken vermijden.

2. Geestelijk vasten, dat het meest uitdagende aspect is. Dit omvat intensief gebed, het lezen van de Schrift, het bestuderen van de kerkvaders, het geven van aalmoezen, quality time met familie, en het weerstaan van vleselijke verlangens en wereldse afleidingen. Dit alles helpt ons om dichter bij God te komen en ons los te maken van het tijdelijke leven.

 

Vasten is een hulpmiddel dat we tot ons eigen welzijn gebruiken; God heeft onze vasten niet nodig, maar wij hebben God nodig. Vasten biedt ons de kans om ons tot Hem te wenden.

Hoewel de Bijbel ons aanmoedigt om te vasten, geeft zij geen strikte richtlijnen over hoe we dit moeten doen. Voor begeleiding volgen we de richtlijnen van de Kerk, die door onze Heer en Redder Jezus Christus is opgericht om ons te ondersteunen op onze spirituele reis.

 

Bijbelse en patristische ondersteuning

- Jezus Christus vastte veertig dagen in de woestijn: “En nadat Hij veertig dagen en veertig nachten gevast had, kreeg Hij honger.” (Mattheüs 4:2)

- De apostelen vastten en baden: “Nadat zij gevast en gebeden hadden, legden zij hun de handen op en lieten hen gaan.” (Handelingen 13:3)

De kerkvaders benadrukten het belang van vasten:

- Sint Basilius de Grote: “Vasten is een wapen tegen demonen, want ‘dit soort gaat niet uit, tenzij door gebed en vasten.’” (Mattheüs 17:21)

- Sint Johannes Chrysostomus: “Vasten is niet alleen het onthouden van voedsel, maar ook van zonden.”

 

Vastenperiodes in de Orthodoxe Kerk

(Eerste datum volgens de Juliaanse kalender, tweede volgens de Gregoriaanse kalender)

 

Langere vastenperiodes

- Grote Vasten (Pascha)

- Apostelenvasten (Petrus & Paulus-vasten)

- Geboortevasten (Kerstvasten)

- Ontslapenisvasten 

 

Eendaagse vasten

- Elke woensdag en vrijdag (met enkele uitzonderingen)

- De vooravond van de Theofanie – 18/5 januari

- De onthoofding van Johannes de Doper – 11 september/29 augustus

- De kruisoprichting – 27/14 september

 

Vastenregels

Afhankelijk van de periode en de richtlijnen van de Kerk:

- Strikt vasten: volledige onthouding van al het eten en drinken.

- Vasten op water: alle dierlijke producten (vlees, zuivel, eieren) zijn verboden, evenals olie en wijn (alcohol).

- Vasten op olie en wijn: dierlijke producten zijn verboden, maar olie en wijn zijn toegestaan.

- Vasten op vis: dierlijke producten blijven verboden, maar vis is toegestaan.

- Zuivelvasten: een vleesvrije week (deze periode vóór de Grote Vasten wordt officieel niet als vasten beschouwd, maar als voorbereiding op het vasten).

 

 

 

De Grote Vasten is gebaseerd op de maancyclus, en omdat verschillende vastenperiodes hieruit voortvloeien, kunnen we op deze website geen specifieke datums voor het vasten vermelden. Voor de exacte datums en richtlijnen die tijdens bepaalde periodes gelden, kunt u eenvoudig online zoeken of de website van uw lokale Orthodoxe Kerk raadplegen.

 

Aanvullende informatie

De datum van Pascha (Pasen) in het orthodoxe christendom wordt eveneens bepaald door de maancyclus. Pascha valt op de eerste zondag na de eerste volle maan die op of na de lente-equinox verschijnt. Deze methode om Pasen te berekenen is gebaseerd op het Joodse Pesach, aangezien het Laatste Avondmaal, de kruisiging en de opstanding van Jezus Christus nauw verbonden zijn met het feest van Pesach.