De Opkomst van Orthodoxie in Nederland

Orthodoxie in Nederland: een stille groei

In de afgelopen jaren mag ik met dankbaarheid waarnemen dat de Orthodoxe Kerk in Nederland een stille maar oprechte groei doormaakt. Waar zij lange tijd vooral bekendstond als een thuis voor gelovigen uit Oost-Europa en het Midden-Oosten, zie ik nu steeds vaker nieuwe gezichten die bewust hun weg naar de Orthodoxie vinden. Het betreft vaak jonge Nederlanders, maar ook mensen van middelbare leeftijd, die op zoek zijn naar waarheid, geestelijke diepgang en een authentiek thuis in Christus.

Een bijzondere ervaring

Onlangs mocht ik  getuige zijn van een moment dat diep respect oproept: tien mensen die op één dag werden gedoopt. Een groot deel van de gemeenschap was aanwezig om hen getuigen te zijn, terwijl zij het doopwater ingingen en een nieuw leven in Christus ontvingen. Het was een sobere en tegelijk heilige viering, die laat zien hoe God in onze tijd werkt – ook hier in Nederland.

Deze doop is geen eenmalig gebeuren. Op dit moment bereidt een groep van ongeveer twintig catechumenen zich voor op hun doop volgend jaar. Wekelijks komen zij samen om te leren, te bidden en te groeien in het geloof. Het stemt tot dankbaarheid om te zien hoe mensen van verschillende leeftijden – jongeren, veertigers en vijftigers – met oprechte toewijding kiezen voor de Orthodoxe traditie.

De coronatijd als keerpunt

Tijdens de coronapandemie, toen de wereld tot stilstand kwam en velen geconfronteerd werden met vragen over leven, dood en de zin van ons bestaan, ontstond bij velen een dieper verlangen naar houvast. De vluchtige cultuur van oppervlakkigheid bood niet langer voldoening. Voor velen bleek de Orthodoxie een bron van stabiliteit en geestelijke rijkdom.

In Rotterdam werd onze kerk merkbaar voller. Eerst kwamen er enkelen voorzichtig kijken, later bleven velen. In Groningen groeit de Russisch-Orthodoxe parochie zo snel dat het kerkgebouw na bijna zestig jaar niet meer toereikend is. Men is nu genoodzaakt op zoek te gaan naar een grotere ruimte. Vergelijkbare berichten komen ook uit andere steden: parochies die groeien en soms nieuwe behuizing zoeken om de gemeenschap te kunnen ontvangen.

De nieuwe gezichten van de gemeenschap

Wat opvalt is dat vooral jongeren tussen de 15 en 25 jaar hun weg vinden naar de Orthodoxie. Zij lijken te zoeken naar een geloof dat standhoudt, los van de wisselende trends van de tijd. Ook mensen van middelbare leeftijd sluiten zich aan. Iedereen wordt met respect en broederlijke liefde ontvangen, wat de gemeenschap levendig en divers maakt.

Hoewel veel nieuwe gelovigen autochtone Nederlanders zijn, komen degenen die zich aansluiten uit allerlei achtergronden. In onze parochie alleen al hebben wij broeders en zusters mogen verwelkomen met Poolse, Turkse, Kroatische, Duitse, Pakistaanse en andere wortels. Sommigen komen uit een christelijke traditie, anderen uit een islamitische of seculiere achtergrond. Dit toont aan dat de Orthodoxie mensen uit alle richtingen weet te raken.

Orthodoxie via digitale kanalen

Een belangrijke rol in deze groei speelt de zichtbaarheid van de Orthodoxie online. Via YouTube en andere platforms bereiken lezingen en gesprekken van onder anderen vader Josiah Trenham, vader Peter Heers, dr. Beau Branson, Jay Dyer en David Erhan een groot publiek, vooral onder jongeren die op zoek zijn naar antwoorden.

Ook in Nederland zijn er waardevolle initiatieven ontstaan:

• Dutch Orthodoxy – een kanaal dat het orthodoxe leven in Nederland in beeld brengt
• Spyridon Films – korte documentaires en interviews die de diepte van de traditie tonen
• Orthodoxdomein.nl – een overzicht van Nederlandstalige bronnen, kerken en evenementen
• Orthodox Dialogos – een plek voor reflectie en dialoog via sociale media

Vaak vertellen nieuwe parochianen dat zij eerst via een video of bericht in aanraking kwamen met de Orthodoxie, waarna zij de stap zetten om een kerkdienst te bezoeken. Zo werkt God ook in de digitale wereld.

Bekende getuigenissen

De groei wordt ook zichtbaar door bekende personen die zich tot de Orthodoxie wenden:

• Kat Von D, de Amerikaanse tattoo-artiest en mediapersoonlijkheid, die in 2023 opgenomen is in de gemeenschap.
• Jonathan Jackson, acteur en muzikant, die al jaren een toegewijd orthodox christen is.
• Cary-Hiroyuki Tagawa (in het klooster Panteleimon), de Japans-Amerikaanse acteur, die in 2015 in Rusland werd gedoopt.

En zo zijn er nog vele anderen die tot het geloof zijn gekomen, het is 

Hun keuzes getuigen ervan dat de Orthodoxie mensen uit zeer verschillende levens werelden aanspreekt.

Een breder perspectief

Deze ontwikkeling beperkt zich niet tot Nederland. Ook in België, Duitsland, Zweden en vooral in de Verenigde Staten groeit de Orthodoxe Kerk. Volgens Pew Research Center zijn er in de VS inmiddels meer dan zes miljoen orthodoxe gelovigen. Overal is er eenzelfde verlangen naar liturgie, mystiek en geestelijke diepgang.

In Nederland draagt het St. Irenaeus Orthodox Theologisch Instituut in Nijmegen bij aan deze groei door onderwijs en onderzoek naar de Vroege Kerk. Publicaties zoals De Psalmen van de Vroege Kerk van Mattias Rouw en Michael Bakker maken de orthodoxe traditie toegankelijker voor een breder publiek.

Jozef van den Berg – een leven van overgave

Met groot respect gedenken wij Jozef van den Berg (1949–2023). Velen kennen hem nog als poppenspeler, theatermaker en televisiepersoonlijkheid uit de jaren ’70 en ’80. Op het hoogtepunt van zijn roem koos hij een andere weg: hij verliet het publieke leven en trok zich terug in een eenvoudig huisje in Neerijnen om als kluizenaar te leven, gewijd aan gebed, stilte en de zoektocht naar God.

Zijn leven is een getuigenis van radicale toewijding aan Christus. Hij liet zien dat ware vervulling niet ligt in roem of werelds succes, maar in de overgave aan God. Ook voor mensen die al een rijk en zichtbaar leven achter zich hebben, toont hij aan dat het nooit te laat is om de weg naar Christus te vinden.

De onmisbare rol van de priesters

Bij deze groei mag de toewijding van onze priesters niet onvermeld blijven. Met grote zorg en nederigheid houden zij de deuren van de kerk open. Zij ontvangen mensen, begeleiden hen en voeden de gemeenschap met het Woord en de sacramenten.

Priesters zoals vader Goran Kovačević, vader Boris Topić, vader Nebojša Mastilović, vader Krsto Stanišić, vader Jewsewy en vader Onufry – en vele anderen – zetten zich dag in dag uit in als herders en geestelijke vaders. Hun gastvrijheid, luisterend oor en pastorale zorg vormen vaak de eerste kennismaking met de liefde van Christus. Hun werk is van onschatbare waarde voor de groei van de Kerk.

Tot slot

Wanneer ik terugblik op de afgelopen jaren, zie ik met dankbaarheid een Kerk die in Nederland langzaam maar zeker groeit. Mensen van verschillende leeftijden en achtergronden vinden hun weg ernaartoe. Kerken worden voller, gemeenschappen worden levendiger en er ontstaat een mooie eenheid in diversiteit.

Het is een stille beweging, maar een die velen raakt. Alle eer en dankbaarheid komt toe aan God, Die Zijn Kerk laat groeien.

Bronnen en verdere verdieping

• Pew Research Center – Orthodox Christianity in the 21st Century
• St. Irenaeus Orthodox Theologisch Instituut, Nijmegen
• Mattias Rouw & Michael Bakker – De Psalmen van de Vroege Kerk
• Lezingen en interviews van o.a. Josiah Trenham, Peter Heers en Beau Branson